Psychoterapia psychodynamiczna

Czy zdarza Ci się czuć, że w Twoim życiu wciąż odtwarza się ten sam scenariusz? Być może wchodzisz w relacje, które kończą się w identyczny, bolesny sposób? A może pomimo sukcesów zawodowych, w środku czujesz pustkę lub lęk, którego nie potrafisz logicznie wytłumaczyć? To znak, że przyczyny Twoich trudności mogą leżeć głębiej.

Pomóc Ci do nich dotrzeć może psychoterapia psychodynamiczna. To metoda, która nie tylko łagodzi objawy, ale sięga do korzeni problemu, pozwalając na trwałą zmianę jakości życia.

Z tego artykułu dowiesz się, na czym polega terapia psychodynamiczna, czym różni się od innych podejść (takich jak popularna terapia poznawczo-behawioralna) i w jaki sposób pomaga odzyskać wewnętrzną harmonię. 

Czym jest nurt psychodynamiczny? 

Psychodynamika zakłada, że nie wszystkim w naszym życiu kierujemy świadomie. Często wpływają na nas ukryte pragnienia, lęki i wspomnienia, o których na co dzień nie myślimy, bo kiedyś były zbyt trudne albo bolesne do zaadresowania. 

Można to sobie wyobrazić tak: Twój umysł jest jak góra lodowa. To, co widać nad powierzchnią wody, to Twoje świadome myśli i decyzje. Ale pod wodą znajduje się znacznie większa część – nieświadomość. Tam zapisane są doświadczenia z dzieciństwa, relacje z rodzicami, dawne zranienia i sposoby radzenia sobie, które kiedyś pomogły Ci przetrwać.

Współczesna teoria psychodynamiczna (wywodząca się z myśli Freuda, ale mocno rozwinięta) zakłada, że to właśnie ta „ukryta część” ma ogromny wpływ na to, jak dziś reagujesz, wchodzisz w relacje czy podejmujesz decyzje.

Psychoterapia psychodynamiczna jest więc trochę jak bezpieczne zanurzanie się pod powierzchnię. Terapeuta towarzyszy Ci w odkrywaniu tego, co niewidoczne, ale co ma wpływ na Twoje funkcjonowanie. Gdy zaczynasz rozumieć, skąd bierze się np. lęk przed bliskością albo niewiara we własne sukcesy, nie musisz już reagować automatycznie - zyskujesz wybór i kontrolę. 

Psychologia psychodynamiczna w nowoczesnym wydaniu

Współczesna terapia w nurcie psychodynamicznym bardzo różni się od dawnej psychoanalizy. 

Psychoterapia psychodynamiczna opiera się na relacji terapeutycznej – bezpiecznej  więzi między Tobą a terapeutą. Sesje odbywają się twarzą w twarz, a terapeuta jest obecny, uważny i aktywny w rozmowie. Zachęca do swobodnego dzielenia się swoimi myślami, emocjami, fantazjami i skojarzeniami. Choć specjalista nie daje gotowych rad ani instrukcji, zachęca do poszukiwań nowego rozumienia doświadczeń.

Na czym polega terapia psychodynamiczna w praktyce?

Wiele osób zastanawia się, jak naprawdę wygląda terapia psychodynamiczna i czy skupia się wyłącznie na przeszłości. To naturalne pytanie. Choć wcześniejsze doświadczenia są ważne w tym procesie, nie wraca się do nich bez celu.

Terapeuta rozmawia z Tobą o tym, co było, po to, by lepiej zrozumieć to, co dzieje się teraz. Koncentruje się na tym, jak dawne doświadczenia wpływają na Twoje obecne życie i jak dzięki tej świadomości możesz wprowadzać realne zmiany tu i teraz.

Jak to działa?

Psychoterapia dynamiczna opiera się na kilku filarach, które odróżniają ją od innych metod:

1. Wgląd: To moment "aha!". Nagle rozumiesz, że Twój lęk przed szefem nie wynika z jego zachowania, ale z tego, że przypomina Ci surowego ojca. To połączenie faktów i skojarzeń przynosi ulgę.

2. Relacja terapeutyczna i przeniesienie: To serce tej metody. Z czasem zaczniesz odczuwać wobec terapeuty emocje, które czułeś do ważnych osób w przeszłości (np. pragnienie uznania, złość, lęk przed odrzuceniem). To nie błąd – to materiał do pracy! Terapeuta psychodynamiczny pomoże Ci to zauważyć: "Zauważyłem, że boisz się, że Cię skrytykuję, tak jak robiła to Twoja mama". Dzięki temu możesz przeżyć te emocje w bezpiecznych warunkach i "naprawić" ten wzorzec (to tzw. korektywne doświadczenie emocjonalne).

3. Analiza oporu: Czasami może się zdarzyć, że nie będzie Ci się chciało pójść na sesję, spóźnisz się na nią lub będziesz milczeć. W tym nurcie nie traktuje się tego jako lenistwa, ale jako opór – sygnał, że zbliżasz się do czegoś ważnego i bolesnego. Praca z oporem jest kluczem do przełomu.

4. Wolne skojarzenia: Terapeuta zachęca do mówienia wszystkiego, co przychodzi na wizycie do głowy. Nawet jeśli wydaje się to nieistotne, to właśnie w tych luźnych myślach kryje się prawda o Twojej podświadomości.

Etapy terapii psychodynamicznej

Proces w terapii psychodynamicznej nie jest liniowy i można go podzielić na pewne etapy:

• Konsultacje: Pierwsze 1-3 spotkania to diagnoza. Terapeuta ocenia, czy nurt psychodynamiczny jest dla Ciebie.

• Faza początkowa: Budowanie zaufania i relacji opartej na szczerości.

• Faza środkowa (praca właściwa): Najdłuższy etap. Analiza przeniesienia, snów, codziennych konfliktów. To tutaj dzieje się najwięcej zmian.

• Koniec: Przepracowanie rozstania z terapeutą, co samo w sobie jest leczącą praktyką, bo pozwala doświadczyć zdrowego pożegnania. 

Terapia psychodynamiczna czy poznawczo-behawioralna (CBT) - na co lepiej postawić?

CBT (terapia poznawczo-behawioralna) i psychoterapia psychodynamiczna są często ze sobą mylone. Różnią się jednak podejściem i technikami dążenia do zmiany. 

Co to jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT)?

Terapia poznawczo behawioralna (w skrócie CBT, od angielskiego Cognitive Behavioral Therapy) to podejście terapeutyczne, które koncentruje się na tym, co myślimy i jak się zachowujemy. Zakłada, że nasze myśli, emocje i działania są ze sobą powiązane – np. negatywne myśli mogą wywoływać lęk, a lęk wpływać na zachowanie.

W CBT uczysz się: 

• rozpoznawać szkodliwe lub nieprawdziwe myśli,

• zmieniać niekorzystne wzorce zachowań,

• wprowadzać praktyczne strategie radzenia sobie z problemami.

To terapia skoncentrowana na tu i teraz, rozwiązaniach i konkretnych zmianach w codziennym życiu, a nie na dogłębnym analizowaniu przeszłości, jak w psychodynamice.

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna? Metody i techniki

W gabinecie psychoterapeuty pracującego w tym nurcie, praca jest ustrukturyzowana. Metoda poznawczo behawioralna wykorzystuje konkretne narzędzia:

1. Techniki cbt: Np. "zapis myśli", gdzie analizujesz sytuację, swoje myśli i emocje.

2. Eksperymenty behawioralne: Jeśli boisz się oceny, terapeuta może poprosić Cię o celowe popełnienie błędu, by sprawdzić Twoje reakcje i nauczyć się podchodzić do takich sytuacji inaczej.

3. Ekspozycja: Stopniowe oswajanie się z tym, co budzi lęk (np. pająkiem czy tłumem).

.

Dla kogo jest terapia psychodynamiczna?

Ten nurt jest szczególnie polecany, gdy:

1. Cierpisz na zaburzenia osobowości: Jeśli czujesz, że Twoje emocje są niestabilne, masz problem z tożsamością, boisz się odrzucenia, psychoterapia psychodynamiczna jest jedną z najskuteczniejszych metod. Pozwala "zbudować siebie" na nowo.

2. Masz nawracające depresje i lęki: Jeśli leki pomagają tylko na chwilę, a terapia poznawczo behawioralna (skupiona na objawach) nie przyniosła trwałej ulgi, prawdopodobnie przyczyna tkwi głębiej.

3. Nie układa Ci się w relacjach: Wciąż wybierasz "niewłaściwych" partnerów, nie potrafisz stawiać granic lub boisz się bliskości.

4. Czujesz pustkę i brak sensu: Nawet jeśli z zewnątrz wszystko wygląda dobrze, w środku czujesz się nieszczęśliwy.

5. Cierpisz na dolegliwości psychosomatyczne: Ciągle chorujesz i masz różne dolegliwości (bóle, problemy żołądkowe), choć lekarze mówią, że jesteś zdrowy. To często stłumione emocje, które szukają ujścia.

Nurt psychodynamiczny – dla kogo NIE jest? 

Może być trudny dla osób w ostrej fazie uzależnienia (tu lepsza może być terapia behawioralno-poznawcza na początek) lub dla osób oczekujących, że terapeuta powie im dokładnie, co mają robić (porady, instrukcje – to domena terapii cbt). Pamiętaj! Terapeuta nie da Ci gotowego przepisu na życie, a jedynie wskazówki, które mogą naprowadzić Cię na właściwą drogę. 

Jakie są efekty terapii psychodynamicznej?

Efekty terapii psychodynamicznej rzadko mają formę nagłego „przełomu z dnia na dzień”. Zmiana w tym nurcie zachodzi stopniowo, często w sposób subtelny, ale głęboki i trwały. Z czasem wiele osób zauważa, że reagują inaczej niż wcześniej – spokojniej, bardziej świadomie i z większą uważnością na własne potrzeby.

Lepsze rozumienie siebie i swoich emocji

Jednym z najważniejszych efektów terapii psychodynamicznej jest pogłębiony wgląd w to, co dzieje się wewnątrz. Zaczynasz rozpoznawać swoje emocje, nazywać je i rozumieć, skąd się biorą. Zamiast reagować automatycznie lękiem, złością czy wycofaniem, potrafisz zatrzymać się i zobaczyć, co naprawdę dzieje się w danej sytuacji.

Zmiana powtarzających się schematów

Wiele osób trafia na terapię, bo wciąż „wpada w te same historie” – podobne relacje, konflikty czy porażki. Psychoterapia psychodynamiczna pomaga zauważyć te schematy i zrozumieć ich źródło. Gdy uświadamiasz sobie, dlaczego działasz w określony sposób, pojawia się realna możliwość wyboru innej reakcji.

Poprawa relacji z innymi

Dzięki pracy nad przeniesieniem i relacją terapeutyczną uczysz się budować bliższe, bardziej autentyczne więzi. Z czasem może być Ci łatwiej stawiać granice, wyrażać swoje potrzeby i emocje oraz wchodzić w relacje bez ciągłego lęku przed odrzuceniem lub nadmiernej potrzeby kontroli.

Większa stabilność emocjonalna

Terapia psychodynamiczna nie polega na „pozbywaniu się” emocji, lecz na zwiększeniu zdolności do ich przeżywania. Efektem jest większa odporność psychiczna – trudne uczucia nie zalewają już tak intensywnie, a kryzysy nie wytrącają z równowagi na długi czas.

Wzrost poczucia własnej wartości

W miarę trwania terapii wiele osób zaczyna patrzeć na siebie z większą życzliwością. Cichnie wewnętrzny krytyk, a w jego miejsce pojawia się bardziej realistyczny i wspierający obraz siebie. To przekłada się na większą pewność w podejmowaniu decyzji i odwagę w realizowaniu własnych celów.

Trwałość zmian po zakończeniu terapii

Jedną z największych zalet psychoterapii psychodynamicznej jest to, że jej efekty często utrzymują się także po zakończeniu procesu. Zmiany dotyczą bowiem nie tylko objawów, ale głębszych struktur psychicznych – sposobu przeżywania siebie, innych ludzi i świata.

Podsumowanie 

Jeśli czujesz, że coś Cię blokuje, że stare rany wciąż bolą, a schematy się powtarzają – daj sobie szansę na zmianę. Terapia psychodynamiczna pozwoli Ci odkryć, co za tym stoi i wdrożyć w życie nowe przekonania. 

Zadbaj o siebie już teraz. Sprawdź dostępnych terapeutów na pleso i umów się na pierwszą konsultację.

Dlaczego warto szukać terapeuty na Platformie pleso?

1. Dostępność. Znalezienie dobrego specjalisty w Twojej okolicy bywa trudne. Jeśli potrzebny Ci psycholog online, Platforma pleso zapewnia dostęp do doświadczonych psychoterapeutów psychodynamicznych z całego kraju, bez wychodzenia z domu.

2. Dobór nurtu. Nie musisz wiedzieć, czy lepsza będzie dla Ciebie psychoterapia poznawczo-behawioralna, czy dynamiczna. Algorytm pleso i wstępne testy pomogą precyzyjnie dopasować specjalistę do Twoich unikalnych potrzeb.

3. Potwierdzona skuteczność. Badania wykazują, że głęboka relacja terapeutyczna nawiązana przez ekran jest równie skuteczna i lecząca, jak ta w gabinecie stacjonarnym.

4. Komfort. Dla wielu osób, zwłaszcza zmagających się z lękiem społecznym, rozpoczęcie terapii z własnego fotela jest kluczowym krokiem do uzyskania pomocy.

Najczęściej zadawane pytania

Terapia psychodynamiczna – jak wygląda w praktyce? 

Współczesna terapia psychodynamiczna to rozmowa twarzą w twarz. Terapeuta jest aktywny, dopytuje, wyjaśnia. Podczas sesji mówisz o tym, co aktualnie jest dla Ciebie ważne: relacjach, trudnościach, powtarzających się schematach czy emocjach, które trudno zrozumieć lub kontrolować. Terapeuta nie daje gotowych rad, ale wspólnie z Tobą szuka znaczeń i nowego rozumienia tego, co przeżywasz.

Ile trwa psychoterapia psychodynamiczna?

Czas trwania terapii psychodynamicznej zależy od zgłaszanych trudności oraz celów terapeutycznych. Najczęściej jest to terapia długoterminowa, trwająca od kilkunastu miesięcy do kilku lat, z regularnymi spotkaniami (zwykle 1–2 razy w tygodniu). Istnieje także krótkoterminowa terapia psychodynamiczna, która trwa około 20–30 sesji i koncentruje się na jednym, jasno określonym problemie.

Co to cbt i czym się różni od podejścia psychodynamicznego?

W skrócie, CBT skupia się na tym, co widać na pierwszy rzut oka – na myślach i zachowaniach, które powodują trudności. Podejście psychodynamiczne zagląda głębiej i pomaga zrozumieć, skąd te trudności się biorą. Terapia CBT daje konkretne narzędzia do radzenia sobie na co dzień, a psychodynamika pozwala odkryć, dlaczego pewne problemy w ogóle się pojawiły.

Czy nurt psychodynamiczny jest dla mnie, jeśli chcę szybkich efektów?

Jeśli zależy Ci na natychmiastowych rozwiązaniach, terapia psychodynamiczna może nie spełnić Twoich oczekiwań. Jej siłą jest jednak głęboka, trwała zmiana i lepsze zrozumienie samego siebie – efekt, który procentuje przez lata.